Ειδικό τιμολόγιο ρεύματος:
τι είναι, πώς βγαίνει η τιμή και τι κρύβει η έκπτωση

Ένα ειδικό ανά πάροχο, και γιατί αυτό αλλάζει τη σύγκριση

Στις άλλες κατηγορίες ο πάροχος διαλέγει τι θα βγάλει στην αγορά. Ένα σταθερό δωδεκάμηνο, ένα δεκαοκτάμηνο, μια προσφορά για νέους πελάτες. Στο ειδικό δεν διαλέγει. Ο ν.5066/2023 όρισε ότι κάθε προμηθευτής οφείλει να προσφέρει ένα τιμολόγιο αυτού του τύπου, με προκαθορισμένη δομή.

Το βλέπεις καθαρά στα δεδομένα. Καταγράφουμε 12 ειδικά οικιακά προγράμματα από 12 παρόχους, δηλαδή ακριβώς ένα ανά πάροχο. Δεν υπάρχει πάροχος με τρία ειδικά για να διαλέξεις, ούτε πάροχος χωρίς κανένα.

Αυτό έχει μια συνέπεια που δεν είναι προφανής. Μια λίστα «τα 10 καλύτερα ειδικά τιμολόγια» δεν είναι επιλογή, είναι απογραφή. Δεν υπάρχει τίποτα να αποκλειστεί. Όταν κάποιος σου δείχνει κατάταξη ειδικών, σου δείχνει ολόκληρη την κατηγορία με σειρά. Η αξία δεν είναι στο ποιο βγήκε πρώτο. Είναι στο τι διαφορετικό κάνει το καθένα κάτω από τον ίδιο κανόνα.

Μια διευκρίνιση για την πληρότητα: από τα 12, 1 δημοσιεύει μόνο τον τύπο υπολογισμού και όχι αριθμητική τιμή για τον μήνα. Μένουν εκτός κατάταξης, γιατί δεν υπάρχει τιμή να συγκριθεί. Δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν, σημαίνει ότι δεν μπορείς να τα κοστολογήσεις πριν τα ζητήσεις.

Πώς βγαίνει πραγματικά η τιμή κάθε μήνα

Ο τύπος είναι κοινός σε όλους και μοιάζει πιο τρομακτικός απ' ό,τι είναι. Παίρνεις τη Βασική Χρέωση Προμήθειας, που ο πάροχος έχει δηλώσει και δεν αλλάζει. Προσθέτεις τον Μηχανισμό Διακύμανσης, που υπολογίζεται από τη μέση τιμή αγοράς του προηγούμενου μήνα, πολλαπλασιασμένη επί έναν συντελεστή άλφα και περιορισμένη μέσα σε ένα κάτω και ένα άνω όριο. Το άθροισμα είναι η τελική τιμή.

Η σημασία της λεπτομέρειας: αυτός ο υπολογισμός γίνεται και δημοσιεύεται μέχρι την 1η του μήνα, για τον μήνα που ξεκινά. Είναι εκ των προτέρων. Στα κυμαινόμενα συμβαίνει συχνά το αντίθετο, να μαθαίνεις τι πλήρωσες αφού τελείωσε ο μήνας. Στο ειδικό ξέρεις πριν. Αυτή η διαφορά είναι ο βασικός λόγος να διαλέξει κάποιος πράσινο αντί για κίτρινο.

Το τίμημα είναι ότι η τιμή ξαναγράφεται δώδεκα φορές τον χρόνο. Ο συντελεστής άλφα και τα όρια μένουν, η μέση τιμή αγοράς όχι. Όταν η χονδρεμπορική ανεβαίνει, ανεβαίνει και το πράσινο τιμολόγιό σου τον επόμενο μήνα. Το γνωρίζεις εγκαίρως, δεν το αποφεύγεις.

Και μια παρατήρηση από την ίδια τη συλλογή των τιμών: όλοι οφείλουν να δημοσιεύουν, δεν το κάνουν όμως όλοι την ίδια μέρα. Σήμερα 2 προγράμματα δείχνουν ακόμα μήνα ισχύος διαφορετικό από Οκτώβριος 2026. Αν συγκρίνεις τιμές που αφορούν διαφορετικούς μήνες, δεν συγκρίνεις τίποτα. Γι' αυτό ο μήνας ισχύος γράφεται δίπλα σε κάθε τιμή.

Η έκπτωση συνέπειας δεν είναι μπόνους, είναι η μισή τιμή

Εδώ κρίνεται η κατηγορία. Η τιμή που βλέπεις διαφημισμένη είναι σχεδόν πάντα η τελική, δηλαδή αυτή που ισχύει αν εξοφλήσεις εμπρόθεσμα. Από κάτω υπάρχει η βασική, που είναι το τι χρεώνεσαι τον μήνα που δεν πρόλαβες.

Σε 7 από τα 11 ειδικά με δημοσιευμένη τιμή, η απόσταση των δύο είναι μετρήσιμη, με διάμεση τιμή 14,7%. Δεν μιλάμε για μια έκπτωση καλής θέλησης. Μιλάμε για το μεγαλύτερο μέρος της τιμής.

Το ακραίο παράδειγμα σήμερα είναι το Protergia Value Special: βασική τιμή 0,26700 €/kWh, τελική 0,18400 €/kWh. Στα 300 kWh, ένας μήνας με καθυστερημένη πληρωμή κοστίζει 24,90 € παραπάνω. Όχι ως πρόστιμο. Ως κανονική τιμή χωρίς την έκπτωση.

Οι όροι δεν είναι πάντα μόνο η εμπρόθεσμη πληρωμή. Κάποια προγράμματα ζητούν και ηλεκτρονικό λογαριασμό, άλλα εγγραφή στην πλατφόρμα του παρόχου, άλλα πάγια εντολή. Αν σταματήσει η πάγια εντολή για οποιονδήποτε λόγο, χάνεις την έκπτωση ακόμα κι αν πληρώνεις κανονικά.

Γιατί οι αριθμοί μας διαφέρουν από αλλού

Οι πάροχοι δεν δημοσιεύουν όλοι το ίδιο πράγμα. Άλλοι δείχνουν χωριστά βασική και τελική τιμή. Άλλοι δημοσιεύουν έναν μόνο αριθμό, που έχει ήδη μέσα την έκπτωση και τον μηχανισμό. Σήμερα 3 από τα 11 ειδικά ανήκουν στη δεύτερη κατηγορία.

Αυτό δημιουργεί ένα πρόβλημα σε όποιον συγκρίνει αβίαστα. Αν βάλεις στην ίδια στήλη τη βασική τιμή του ενός και τη συνολική τιμή του άλλου, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς ανακριβές. Είναι αντιστρεπτό: ο ένας βγαίνει τεχνητά φθηνός και ο άλλος τεχνητά ακριβός, ανάλογα με το ποιον αριθμό έτυχε να πάρεις.

Γιατί η κατάταξη του μήνα δεν είναι οδηγός επιλογής

Στα σταθερά η κατάταξη κρατάει. Κλειδώνεις τιμή και ξέρεις ότι σε δώδεκα μήνες θα είναι η ίδια. Στα ειδικά όχι. Κάθε πρώτη του μήνα και οι 12 πάροχοι ξαναδημοσιεύουν Μηχανισμό Διακύμανσης, και η σειρά αλλάζει.

Στα 300 kWh, η απόσταση του πρώτου από τον τελευταίο σήμερα είναι 2,1 φορές στην τιμή της κιλοβατώρας, δηλαδή 47,62€ τον μήνα ή 571,44€ τον χρόνο. Είναι πραγματικό ποσό, δεν το υποτιμάμε. Αλλά είναι το ποσό αυτού του μήνα, όχι των επόμενων δώδεκα.

Και προσοχή στο πού πάει αυτό το ποσό. Ένα μεγάλο κομμάτι της διαφοράς δεν είναι χαμηλότερη τιμή ενέργειας. Είναι μεγαλύτερη έκπτωση συνέπειας, που ισχύει μόνο αν κρατήσεις τον όρο κάθε μήνα. Δύο προγράμματα με την ίδια τελική τιμή μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικό ρίσκο, γιατί το ένα πέφτει λίγο όταν χάσεις την έκπτωση και το άλλο πολύ.

Πρακτικά: μην διαλέγεις ειδικό επειδή βγήκε πρώτο σε έναν πίνακα. Διάλεξε το με βάση το πόσο μικρή είναι η απόσταση βασικής και τελικής τιμής, γιατί αυτή η απόσταση είναι το πραγματικό σου ρίσκο.

Πάγιο, δέσμευση και ρήτρα αποχώρησης

Εδώ η τυποποίηση του νόμου φαίνεται με τον πιο καθαρό τρόπο. Το πάγιο σε όλη την κατηγορία κινείται από 4,90€ έως 5,00€ τον μήνα. Στα σταθερά το ίδιο νούμερο ξεκινάει από μηδέν και φτάνει διψήφιο. Στο ειδικό το πάγιο έπαψε να είναι κριτήριο.

Το ίδιο ισχύει για τη δέσμευση. 11 από τα 12 είναι συμβάσεις αορίστου χρόνου, και κανένα δεν προβλέπει ρήτρα πρόωρης αποχώρησης. Σε πρακτικούς όρους, η αλλαγή παρόχου από ειδικό τιμολόγιο κοστίζει χρόνο, όχι χρήμα.

Αυτό αλλάζει τη λογική της απόφασης. Όταν δεν υπάρχει ποινή εξόδου, η επιλογή δεν είναι δεσμευτική. Μπορείς να μπεις σε ένα ειδικό, να το δεις δύο λογαριασμούς και να φύγεις αν δεν σου βγαίνει. Το ρίσκο δεν είναι να κάνεις λάθος επιλογή. Είναι να μην την ξανακοιτάξεις ποτέ.

Τι να ελέγξεις πριν υπογράψεις

Τέσσερα πράγματα, με αυτή τη σειρά. Πρώτο, ποια είναι η βασική τιμή, όχι μόνο η τελική. Αν ο πάροχος δεν τη δείχνει εύκολα, ζήτα την. Είναι η τιμή που θα πληρώσεις τον κακό μήνα.

Δεύτερο, τι ακριβώς ζητάει η έκπτωση. Εμπρόθεσμη πληρωμή είναι εύκολο. Εμπρόθεσμη πληρωμή συν ηλεκτρονικός λογαριασμός συν εγγραφή σε πλατφόρμα συν πάγια εντολή είναι τέσσερα σημεία που μπορούν να σπάσουν.

Τρίτο, πού δημοσιεύεται η μηνιαία τιμή και πότε. Ένας πάροχος που τη βγάζει καθαρά στη σελίδα του, πριν την 1η, σου δίνει κάτι που δεν φαίνεται στον πίνακα: τη δυνατότητα να ελέγχεις μόνος σου κάθε μήνα.

Τέταρτο, αν το πρόγραμμα είναι κλιμακωτό. Κάποια ειδικά δίνουν χαμηλή τιμή στις πρώτες εκατό κιλοβατώρες και πολύ υψηλότερη μετά. Αν καταναλώνεις τριακόσιες, η διαφημιζόμενη τιμή αφορά το ένα τρίτο του λογαριασμού σου. Στους πίνακές μας η τιμή είναι πάντα η σταθμισμένη για την κατανάλωση, γι' αυτό μερικές φορές δείχνει πιο ψηλά από τη διαφήμιση.

Πότε το ειδικό δεν σε συμφέρει

Αν χρειάζεσαι προβλεψιμότητα για έναν χρόνο, το ειδικό δεν στη δίνει. Δώδεκα ανακοινώσεις τιμής τον χρόνο σημαίνουν δώδεκα διαφορετικοί λογαριασμοί. Για νοικοκυριό με σφιχτό μηνιαίο προϋπολογισμό, ένα σταθερό είναι πιο ήσυχη λύση, ακόμα κι αν βγει λίγο ακριβότερο.

Αν πάλι ξέρεις ότι κάποιους μήνες ξεχνιέσαι, η έκπτωση συνέπειας δουλεύει εναντίον σου. Ο πίνακας παραπάνω δείχνει πόσο κοστίζει ένας ξεχασμένος μήνας σε κάθε πρόγραμμα. Πολλαπλασίασε το με τρεις ή τέσσερις μήνες τον χρόνο και συχνά το φθηνό ειδικό βγαίνει ακριβότερο από ένα μέτριο σταθερό.

Και αν είσαι από αυτούς που παρακολουθούν την αγορά και θέλουν να πληρώνουν ό,τι κοστίζει η ενέργεια τη στιγμή που την καταναλώνουν, τότε το πράσινο είναι ενδιάμεσος σταθμός. Το δυναμικό τιμολόγιο πάει πιο κάτω, σε ωριαία τιμολόγηση.

Για τη συνολική εικόνα όλων των κατηγοριών μαζί, δες τη σύγκριση τιμολογίων ρεύματος.

Συχνές ερωτήσεις